Brütten Nete ve Netten Brüte Maaş Hesaplama

Brüt ücret, iş sözleşmesinde kararlaştırılan ve kesintiler yapılmadan önceki ücrettir. Net ücret ise kesintilerden sonra çalışanın hesabına yatan tutardır.

Brütten nete geçerken sırasıyla şu kesintiler yapılır:

• SGK çalışan payı (%14) ve işsizlik sigortası çalışan payı (%1),
• bu primler düşüldükten sonra kalan matrah üzerinden gelir vergisi,
• brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi.

Gelir ve damga vergisinden, asgari ücrete isabet eden kısım istisna tutularak düşülür. Aşağıda 50.000 TL brüt ücretin Ocak ayı dökümünü görebilirsiniz.

Ücretlerde gelir vergisi, yıl başından itibaren biriken (kümülatif) matraha göre hesaplanır. Biriken matrah 190.000 TL'yi aştığında ücretin bir kısmı bir üst dilimden vergilendirilir; bu nedenle aynı brüt ücretle yılın ilerleyen aylarında net ücret düşer.

Asgari ücret istisnası da yıl içinde sabit değildir. Asgari ücretin kendi kümülatif matrahı Temmuz ayında üst dilime geçtiğinden istisna tutarı Temmuz'da ve Ağustos'ta artar. Bu yüzden bazı aylarda net ücret yeniden yükselebilir.

50.000 TL brüt ücretle çalışan birinin 12 aylık net ücreti:

2022 yılından bu yana her çalışanın ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır (GVK m.23/18; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu). İstisna, ücreti ne olursa olsun her çalışana uygulanır: asgari ücret için hesaplanan vergi kadar tutar, çalışanın hesaplanan vergisinden düşülür.

Asgari ücretin aylık gelir vergisi matrahı 28.075,50 TL'dir. Aylık istisna tutarları:

SGK primleri brüt ücretin tamamı üzerinden değil, prime esas kazanç üzerinden kesilir. Prime esas kazancın alt sınırı asgari ücret, üst sınırı asgari ücretin 9 katıdır (297.270,00 TL). Bu tutarı aşan kısımdan SGK ve işsizlik primi kesilmez; gelir ve damga vergisi ise tüm brüt üzerinden hesaplanır.

İşveren, brüt ücrete ek olarak %21,75 SGK işveren payı ve %2 işsizlik sigortası işveren payı öder. Primlerini düzenli ödeyen işverenler, SGK işveren payından imalat sektöründe 5, diğer sektörlerde 2 puanlık hazine indiriminden yararlanabilir. Prim veya vergi borcu bulunan işverenler bu indirimden yararlanamaz.

Emekli olarak çalışanlardan genel sağlık sigortası ve işsizlik primi kesilmez; bunun yerine çalışandan %7,5, işverenden %24,75 oranında sosyal güvenlik destek primi (SGDP) alınır (5510 sayılı Kanun m.30). Kesinti oranı düşük olduğundan aynı brüt ücretle emekli çalışanın neti daha yüksektir.

Engellilik indirimi, çalışma gücü kaybı derecesine göre her ay gelir vergisi matrahından düşülen sabit bir tutardır (GVK m.31). İndirim doğrudan nete eklenmez; yalnızca vergiyi azaltır. Asgari ücret istisnası vergiyi zaten tamamen karşılıyorsa indirimin ayrıca bir etkisi olmaz.

Asgari geçim indirimi 2022 yılı başından itibaren kaldırıldı; yerini asgari ücret istisnası aldı. Bu nedenle medeni durum, eşin çalışıp çalışmaması ve çocuk sayısı net ücreti etkilemez.

Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ücreti gibi işçilik alacakları brüt ücret üzerinden hesaplanır. İş sözleşmesinde ücretin brüt mü net mi yazıldığı, hem bu alacakların hesabında hem de ücret artışlarının uygulanmasında belirleyici olabilir. Sözleşmenizdeki ücretin hangi esasla yazıldığını kontrol etmeniz yararlı olur.

Araç, aşağıdaki parametrelerle hesap yapar: